پرستاری سالمند
مراقبت و پرستاری از سالمند
یکی از دستاوردهای قرن اخیر، افزایش طول عمر انسان ها و اضافه شدن جمعیت سالمندان بوده و سالخوردگی جمعیت، پدیده ای است که برخی جوامع با آن روبرو شده یا میشوند. براساس نظر سازمان جهانی بهداشت این پدیده ناشی از شرایط بهداشتی بهتر است که منجر به پیشگیری از بیماری ها و افزایش امید به زندگی شده است .بنابراین سالخوردگی جمعیت یک موفقیت بهداشتی است که در صورتی که برنامه ریزی مناسب انجام نشود، به یک مشکل بزرگ تبدیل می شود.
بر اساس علم اپیدمیولوژی، زمانی که ۸% جمعیت را افراد ۶۵ سال و بالاتر و یا ۱۲% جمعیت را افراد ۶۰ سال و بالاتر تشکیل دهند، پدیده سالمندی استقرار می یابد. پس این روند تغییرات جمعیت سالمندان در ایران نیز سیر صعودی طی می کند طوری که تا سال ۱۴۲۹جمعیت سالمندان کشور به ۲۴% می رسد.
با افزایش جمعیت سالخورده، شیوع بیماری های مزمن نیز افزایش می یابد، در کشورهای توسعه یافته، سیستم درمانی برای درمان بیماری ها از مداخله های پیشگیری و نظارت درمانی استفاده می کنند که دارای ابعاد سه گانه «پزشک، بیمار و محیط» می باشد.
اقدامات پیشگیرانه در پرستاری سالمند بر اساس زمان مداخله:
۱- پیشگیری اولیه: اقداماتی است که سبک ناسالم زندگی را تغییر می دهد و عوامل خطر ساز را از بین می برد که شامل کاربرد توصیه ها در زمینه «تغذیه، ورزش، مصرف دخانیات و الکل و مواد مخدر» است. همچنین مراقبت بهداشتی پیشگیرانه از دهان و دندان و ایمن سازی برای جلوگیری از ابتلا به بیماری های عفونی را شامل می شود. ( مانند آموزش، مشاوره، واکسیناسیون)
۲- پیشگیری ثانویه: اغلب سالمندان دارای بیماری خفیف یا عوامل خطر بیماری مزمن یا ناتوانی زودرس می باشند. در این پیشگیری با شناسایی عوامل خطر و غربالگری و تشخیص و درمان زودهنگام بیماری ها، عوامل خطر را تشخیص داده و اقدام مناسب و خاص انجام می گیرد. این اقدام ها بر مرگ و ناتوانی تاثیر می گذارد و مانع پیشروی بیماری می گردد.
3-پیشگیری ثالثیه: اکثر سالمندان بیماری مزمن دارند. هدف این سطح، حفظ عملکرد جسمی، روانی و اجتماعی سالمند با کیفیت مناسب است که شامل جلوگیری از وقوع مجدد حمله حاد بیماری با کمک دارو یا تغییر سبک زندگی و کمک های توانبخشی است.

مراقبت ها و پیشگیری ها:  لازم است سالمندان موارد ذیل را رعایت نمایند :پرستار سالمند
1- انجام برنامه های ورزشی منظم به ویژه پیاده روی و استفاده از کفش های پاشنه کوتاه، با کف غیر لغزنده
2- رژیم غذایی مناسب ( کم نمک و کم چربی ) و خوردن غذا در وعده های زیاد و حجم کم
3- مصرف کافی مایعات (حداقل ۸-۶ لیوان در روز)
۴- استفاده از عینک آفتابی در مقابل نور خورشید
۵- کنترل منظم وزن و فشارخون
۶- عدم استعمال دخانیات
۷- داشتن دوره های کوتاه استراحت در فعالیت های طولانی
۸- رعایت بهداشت دهان و استفاده از ورقه های نازک
۹- عدم تغییر ناگهانی محل تاریک به روشن و بر عکس
۱۰- ماساژ نواحی تحت فشار
۱۱- تغییر وضعیت از حالت نشسته به ایستاده به آهستگی
۱۲- داشتن الگوی خواب منظم
۱۳- استفاده از مرطوب کننده و ضد آفتاب

با توجه به اینکه رعایت اصول تغذیه صحیح در دوران سالمندی تاثیر قابل توجهی در روند سالم پیر شدن دارد، به چند مورد از توصیه های تغذیه ای دوران سالمندی اشاره می شود:
- هر روز به طور مرتب صبحانه می خورند.
- در هر وعده حجم غذایی کافی مصرف می کنند.
- نوسانات وزنشان کمتراست (همواره وزن مطلوب دارند)
- میوه و سبزی در برنامه غذایی روزانه آنها وجود دارد.
- چربی و مواد غذایی کمتری مصرف می کنند.
- از مصرف نمک و مواد غذایی شور به مقدار زیاد خودداری می کنند.
برنامه غذایی دوران سالمندی شامل طیف متنوعی از مواد غذایی است. به گونه ای که بتواند حدود ۳۰ درصد کالری را از چربی ها، ۱۵ درصد از پروتئینها، ۵۵ درصد از کربوهیدراتها (عمدتا کربوهیدراتها مرکب ) تأمین کند . بهعلاوه توصیه می شود چربی های غیر اشباع ترجیحا از منابع گیاهی تامین شود.